จากเหตุความไม่สงบในภาคใต้ ที่มีการก่อเหตุถึง 3 วันติด หากไม่มองแยกรายเหตุการณ์ แต่มองเป็น “อีเวนท์” ต้องถอดรหัสว่า ห้วงเวลานี้มีเหตุการณ์อะไรที่ชายแดนใต้ จึงทำให้กลุ่มก่อความไม่สงบระดมกำลังออกมาก่อเหตุ 3 วันติด
พ.อ.เอกวริทธิ์ ชอบชูผล โฆษก กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า กล่าวว่า เหตุจูงใจของกลุ่มที่ก่อเหตุครั้งนี้คือ “เป้าหมายชัด - โอกาสมี -ทางหนีพร้อม” ไม่มีปัจจัยอื่นๆ หนุนเสริมจากเดิมเลย
โดยเหตุระเบิดที่หนองจิก เป็นการวางแบบเร่งด่วน ส่วนที่อำเภอเทพา มีการวางแผนล่วงหน้าก็จริง แต่เปลี่ยนเป้าหมายไปตามสถานการณ์ ไม่ได้ล็อกเป้าว่าเป็นเจ้าหน้าที่ชุดไหน แสดงว่าถ้ามีจังหวะ ก็ตัดสินใจทำ
พ.ต.อ.ดร.จารุวิทย์ วงศ์ชัยกิตติพร รองผู้อำนวยการสำนักกฎหมายและสิทธิมนุษยชน กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า มองต่างจากโฆษก กอ.รมน. ว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น คือยุทธศาสตร์การต่อสู้ มีเป้าหมายเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐเหมือนกันก็จริง แต่มีปัจจัยเสริมเป็นบริบทในพื้นที่ในห้วงเวลานี้
เช่น วันพฤหัสบดีที่ 25 ก.ค. นักกิจกรรม 9 คนที่ถูกดำเนินคดีกรณีชุมนุมแต่งชุดมลายู จะไปพบอัยการจังหวัดปัตตานี เนื่องจากพนักงานสอบสวนนัดนำตัวผู้ต้องหาไปส่งอัยการ พร้อมความเห็นควรสั่งฟ้อง มีการระดมคนไปให้กำลังใจ และสร้างกระแสเรื่องนี้
สำหรับประเด็นนี้ “เนชั่นทีวี” อธิบายเพิ่มว่า ฝั่งนักกิจกรรมทั้ง 9 คน อ้างว่า ถูกเจ้าหน้าที่รัฐดำเนินคดีเพียงเพราะรวมตัวนัดชุมนุมแต่งชุดมลายู ซึ่งเป็นเครื่องแต่งกายแสดงอัตลักษณ์ ไม่ได้ทำให้ใครเดือดร้อนหรืออันตราย
แต่ฝ่ายความมั่นคงชี้แจงว่า การจัดชุมนุมดังกล่าว มีการโบกธงบีอาร์เอ็น และมีการปราศรัยเชิงปลุกระดมเรื่องแยกดินแดน ซึ่งเป็นเรื่องผิดกฎหมาย ฝ่ายเจ้าหน้าที่จึงไม่สามารถหลีกเลี่ยงการดำเนินคดีได้
ส่วนประเด็นอื่นๆ ที่มีความเคลื่อนไหวในพื้นที่ช่วงนี้ ก็เช่น การรื้อฟื้นคดีตากใบ ก่อนขาดอายุความในวันที่ 23 ตุลาคม หรืออีกราวๆ 3 เดือนข้างหน้า จึงมีการสร้างกระแส “ตาย 85 ศพเพราะขาดอากาศหายใจ” กันอีกรอบ
ทั้งยังมีความไม่คืบหน้าเกี่ยวกับโต๊ะพูดคุยสันติภาพจังหวัดชายแดนภาคใต้ รัฐบาลมาเลเซียเพิ่งเปลี่ยนตัวผู้อำนวยความสะดวกคนใหม่ ส่วนรัฐบาลไทย ก็มีข่าวจากสภาความมั่นคงแห่งชาติ หรือ สมช.ว่า ไม่ค่อยปลื้มกับผลงาน “คณะพูดคุยฯ” ชุดนี้ และอาจมีการเปลี่ยนตัวบุคคลบางส่วน โดยก่อนหน้านี้ มีการแต่งตั้งคณะทำงานติดตามและขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การแก้ปัญหาความขัดแย้งและความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ มาคณะหนึ่งแล้ว
พ.ต.อ.ดร.จารุวิทย์ สรุปว่า เรื่องนี้เป็นเกม “ลับ ลวง พราง” ปีกทางการเมืองและปีกการทหารของขบวนการแบ่งแยกดินแดน แบ่งกันเดินเกม และแบ่งงานกันทำ และที่น่าสนใจคือ ต้นเดือนสิงหาคม นายกฯมาเลเซีย นายอันวาร์ อิบราฮิม จะเดินทางลงพื้นที่ชายแดนใต้ด้วย
ส่วนผศ.ดร.อันวาร์ กอมะ จากคณะรัฐศาตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เสนอแนวคิดไว้ว่า การก่อเหตุรุนแรงหลักๆ เป็นการปฏิบัติการเพื่อต้องการสื่อสารกับเจ้าหน้าที่รัฐว่า ผู้ปฏิบัติการไม่เห็นด้วยกับเรื่องอะไร รัฐต้องไปย้อนดูว่าทำอะไรไปก่อนหน้านี้ ก็จะพบคำตอบ
เมื่อถามว่า ทำไมฝ่ายผู้ก่อความไม่สงบต้องสื่อสารด้วยระเบิด อ.อันวาร์ กล่าวว่า ในพื้นที่ขัดแย้งที่มีการต่อสู้ มักจะมีการสื่อสารในลักษณะนี้เกิดขึ้น เพราะไม่มีพื้นที่ทางการเมืองที่ปลอดภัยพอในการแสดงความคิดเห็น