เนชั่นทีวี

Nation Story

OPINION : เดินเช้าหรือเย็น? แบบไหนช่วย “คุมน้ำตาล” ได้ดีกว่า!

16 พ.ย. 2569 | ปิยวรรณ ประเมษฐะวนิช

OPINION : เดินเช้าหรือเย็น? แบบไหนช่วย “คุมน้ำตาล” ได้ดีกว่า!

เดินตอนเช้าดีต่อสุขภาพ เดินตอนเย็นก็ช่วยเผาผลาญ แต่ถ้าเป้าหมายคือ “คุมน้ำตาลในเลือด” เวลาไหนได้เปรียบกว่ากัน?

งานวิจัยที่พลอยอ่านเจอชี้ว่า คำตอบอาจไม่ได้อยู่ที่เช้าหรือเย็น แล้วท้ายที่สุด เช้าตื่นมาวิ่งก่อนทำงาน หรือเย็นกินข้าวเสร็จแล้วออกไปเดิน แบบไหนดีกว่ากันแน่?

ถ้ามองเรื่องสุขภาพโดยรวม ทั้งสองช่วงมีประโยชน์ค่ะ แต่ถ้าเจาะเฉพาะเรื่อง “ระดับน้ำตาลในเลือด” งานวิจัยทำให้เห็นภาพน่าสนใจว่า เราอาจไม่จำเป็นต้องเลือกข้างว่า “เช้าดีกว่าเย็น” เพราะแต่ละช่วงตอบโจทย์ไม่เหมือนกัน

และสำหรับคนส่วนใหญ่ เรื่องที่น่าสนใจกว่าคือ “เดินหลังอาหาร” ถ้าน้ำตาลตอนเช้าสูง “เดินก่อนอาหารเช้า” อาจช่วยได้ บางคนตื่นมาโดยยังไม่ได้กินอะไร แต่น้ำตาลกลับสูงขึ้นได้ โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า dawn phenomenon

ช่วงใกล้ตื่นนอน ฮอร์โมนหลายชนิดกระตุ้นให้ตับปล่อยกลูโคสเข้าสู่เลือดเพื่อเตรียมร่างกายให้ตื่น แต่ในคนที่ควบคุมน้ำตาลได้ไม่ดี อินซูลินอาจรับมือกับกลูโคสส่วนนี้ไม่ทัน การศึกษาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 20 คนที่มี dawn phenomenon พบว่า การออกกำลังกายแอโรบิกระดับปานกลาง 30 นาทีก่อนอาหารเช้า ช่วยลดการเพิ่มขึ้นของน้ำตาลในช่วงเช้าและลดความผันผวนของน้ำตาลในวันนั้นได้ค่ะ

🔵 [แต่ถ้ากลัว “น้ำตาลพุ่งหลังข้าว” เดินหลังอาหารน่าสนใจกว่า!]


ลองนึกภาพมื้อเย็นแบบคนไทยค่ะ ข้าวหนึ่งจาน ของทอดหนึ่งอย่าง ตบท้ายด้วยของหวาน แล้วนั่งดูทีวีต่อ หลังอาหาร ระดับกลูโคสจะเพิ่มขึ้นเป็นเรื่องปกติ แต่กล้ามเนื้อของเราเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญที่นำกลูโคสไปใช้ เพราะฉะนั้น แค่ลุกขึ้นเดิน กล้ามเนื้อก็เริ่มต้องการพลังงานมากขึ้น

จากสถิติที่ได้รับการรวบรวม พบว่าการออกกำลังกาย “หลังอาหาร” ลดการพุ่งของน้ำตาลหลังมื้อได้ดีกว่าการออกกำลังกายก่อนกิน และดูเหมือนว่าจะยิ่งมีประโยชน์เมื่อเริ่มไม่นานหลังมื้ออาหารค่ะ

อีกงานในปี 2025 ทดลองในคนสุขภาพดีพบว่า เดินเพียง 10 นาทีหลังรับกลูโคส ก็ลดระดับน้ำตาลเฉลี่ยและยอดสูงสุดของน้ำตาลในช่วง 2 ชั่วโมงถัดมาได้เมื่อเทียบกับการนั่งเฉยๆ จุดนี้น่าจะถูกใจคนที่บอกว่า “ไม่มีเวลาออกกำลังกายครึ่งชั่วโมง” มากค่ะ เพราะประโยชน์อาจเริ่มได้จาก 10 นาที


🔵 [ถ้าเลือกได้แค่หนึ่งมื้อ เลือก “หลังมื้อเย็น” ก็มีเหตุผล!]


ในชีวิตจริง หลายคนคงเดินหลังอาหารครบ 3 มื้อไม่ได้ ถ้าจะเลือกหนึ่งมื้อ มื้อเย็นก็เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ เพราะสำหรับหลายคนเป็นมื้อใหญ่และมีคาร์โบไฮเดรตค่อนข้างมาก

งานวิจัยในผู้ใหญ่พบว่า การแบ่งเดิน 10 นาทีหลังอาหารเช้า กลางวัน และเย็น ช่วยลดน้ำตาลหลังมื้อเย็นได้ และให้ผลใกล้เคียงกับการเดินรวดเดียว 30 นาทีหลังมื้อเย็นค่ะ ดังนั้น หลังข้าวเย็นไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนชุด ใส่รองเท้าวิ่ง แล้วซ้อมจริงจังทุกวัน แค่เก็บจานแล้ว ออกไปเดินสบายๆ รอบบ้าน 10–15 นาที ก็เป็นนิสัยที่มีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์รองรับแล้วค่ะ

🔵 [แล้วตกลง เช้าหรือเย็น “ชนะ”?]


คำตอบคือ ไม่มีเวลาที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน ถ้ามีน้ำตาลสูงตอนตื่น โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานบางคน การเคลื่อนไหวช่วงเช้าอาจช่วยได้ แต่ถ้าโจทย์คือการลด post-meal glucose spike หลักฐานค่อนข้างสนับสนุนการขยับร่างกายหลังอาหาร มากกว่าการยึดติดว่าต้องเป็นเช้าหรือเย็น และ systematic review ก่อนหน้านี้ก็พบประโยชน์ของการออกกำลังกายหลังมื้ออาหารโดยไม่ขึ้นกับช่วงเวลาของวันค่ะ

สำหรับคนทั่วไป สูตรง่ายมากค่ะ กินเสร็จ อย่าเพิ่งนั่งยาว ลุกเดินสัก 10 นาที ไม่ต้องเดินเร็วถึงขั้นหอบ ไม่ต้องเผาผลาญให้ครบตามนาฬิกา และไม่จำเป็นต้องคิดว่าถ้าไม่มีเวลา 30 นาทีแล้วจะไม่มีประโยชน์ บางครั้งสิ่งเล็กที่สุดที่เราทำหลังมื้ออาหาร อาจช่วยร่างกายจัดการน้ำตาลได้มากกว่าที่คิดค่ะ
 
อ้างอิง Morning vs. Evening Walks: Which Is Better for Blood Sugar?

ข่าวล่าสุด