เนชั่นทีวี

Exclusive

เปิดปมตัวเลข '19%' ที่หายไป! เบื้องหลังแถลงการณ์ร่วม 'ไทย-สหรัฐฯ' ศิลปะการซื้อเวลาที่มะนิลา

18 พ.ย. 2569 | กฤษฎา บุญเรือง

เปิดปมตัวเลข '19%' ที่หายไป! เบื้องหลังแถลงการณ์ร่วม 'ไทย-สหรัฐฯ' ศิลปะการซื้อเวลาที่มะนิลา

"กฤษฎา บุญเรือง" วิเคราะห์เบื้องหลังแถลงการณ์ร่วมไทย-สหรัฐฯ ที่มะนิลา ไร้เงาตัวเลขภาษี 19% ชี้เป็นศิลปะการซื้อเวลาและชั้นเชิงการต่อรองที่ซ่อนแรงกดดันมหาศาลไว้

"กฤษฎา บุญเรือง" วิเคราะห์เบื้องหลังแถลงการณ์ร่วมไทย-สหรัฐฯ ที่มะนิลา ไร้เงาตัวเลขภาษี 19% ชี้เป็นศิลปะการซื้อเวลาและชั้นเชิงการต่อรองที่ซ่อนแรงกดดันมหาศาลไว้

KEY

POINTS

  • แถลงการณ์ร่วมไทย-สหรัฐฯ ที่ลงนาม ณ กรุงมะนิลา ไม่มีการระบุตัวเลขเพดานภาษีนำเข้า 19% ตามที่เคยมีการคาดการณ์ไว้ก่อนหน้า
  • การละเว้นตัวเลขดังกล่าวเป็น "ศิลปะการซื้อเวลา" ของฝ่ายไทย เพื่อหลีกเลี่ยงแรงต้านทางการเมืองในประเทศ เนื่องจากข้อตกลงที่มีผลกระทบกว้างขวางต้องผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภา
  • สหรัฐฯ ใช้การไม่ระบุตัวเลข 19% เป็นเครื่องมือต่อรองและคงความได้เปรียบ เพื่อกดดันให้ไทยทำตามข้อเรียกร้องต่างๆ ให้ครบถ้วนก่อนการให้สัตยาบันข้อตกลงฉบับสมบูรณ์
  • การลงนามครั้งนี้จึงเป็นเพียงการแสดงความคืบหน้าทางการทูต เพื่อให้ผู้นำทั้งสองฝ่ายสามารถบริหารจัดการแรงกดดันทางการเมืองภายในประเทศของตนได้

ภายหลังพิธีลงนามใน "แถลงการณ์ร่วม" ว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART) ระหว่างนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 กลับพบข้อสังเกตสำคัญว่า ในเนื้อหาของเอกสารทางการฉบับดังกล่าวไม่มีการระบุตัวเลขเพดานภาษีนำเข้าร้อยละ 19 ตามที่มีการโหมโรงก่อนหน้านี้แม้แต่บรรทัดเดียว

 

เกี่ยวกับเรื่องนี้ นายกฤษฎา บุญเรือง นักวิชาการอิสระด้านความมั่นคงและเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ได้เขียนบทความวิเคราะห์เรื่อง "เบื้องหลังแถลงการณ์ร่วมไทย-สหรัฐฯ ที่มะนิลา: ศิลปะการซื้อเวลาและตัวเลขร้อยละ 19 ที่หายไป" โดยมีรายละเอียดดังนี้...

---

เบื้องหลังแถลงการณ์ร่วมไทย-สหรัฐฯ ที่มะนิลา: ศิลปะการซื้อเวลาและตัวเลขร้อยละ 19 ที่หายไป
โดย กฤษฎา บุญเรือง
17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

 

ก่อนที่นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล จะออกเดินทางจากท่าอากาศยานในกรุงเทพมหานคร มุ่งหน้าสู่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ บรรยากาศการสื่อสารของภาครัฐและกระแสข่าวในแวดวงธุรกิจต่างโหมโรงไปในทิศทางเดียวกันว่า การพบปะและลงนามร่วมกับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกาในครั้งนี้ จะเป็นหมุดหมายสำคัญในการตรึงเพดานภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ ไว้ที่ร้อยละ 19 เพื่อปลดล็อกความกังวลให้แก่ผู้ส่งออกไทย ทว่าเมื่อถึงวินาทีประวัติศาสตร์ในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนหรือ ART ที่ปรากฏต่อสายตาสาธารณชน กลับไม่มีตัวเลขร้อยละ 19 อยู่ในเนื้อหาแม้แต่บรรทัดเดียว

 

ความว่างเปล่าของตัวเลขในเอกสารทางการฉบับนี้ไม่ใช่ความผิดพลาดหรือความบกพร่องของทีมเจรจา แต่คือผลลัพธ์ของ "การแสดงทางการทูตเพื่อซื้อเวลา" ภายใต้แรงกดดันที่บีบคั้นผู้นำทั้งสองฝั่งอย่างหนักหน่วง

ในมุมมองของรัฐบาลไทย นายกรัฐมนตรีอนุทินกำลังเดินอยู่บนเส้นด้ายท่ามกลางแรงกดดันสองด้านที่สวนทางกันอย่างรุนแรง ด้านหนึ่งคือภาคเอกชน อุตสาหกรรมส่งออก และตลาดทุน ที่ต้องการความชัดเจนและความเชื่อมั่นว่าสินค้าไทยจะไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง หรือเผชิญกำแพงภาษีที่สูงลิ่วจนสูญเสียความสามารถในการแข่งขันเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน การโหมโรงถึงตัวเลขร้อยละ 19 ก่อนออกเดินทางจึงเป็นความจำเป็นทางจิตวิทยา เพื่อประคองบรรยากาศทางเศรษฐกิจและส่งสัญญาณว่าทีมไทยแลนด์สามารถเจรจาต่อรองกับมหาอำนาจได้สำเร็จ

 

แต่อีกด้านหนึ่ง รัฐบาลก็ตระหนักดีว่าการนำตัวเลขภาษีไปผูกมัดอย่างเป็นทางการในเอกสารที่กรุงมะนิลา จะกลายเป็นระเบิดเวลาทางการเมืองทันทีที่เดินทางกลับถึงกรุงเทพฯ เพราะตามบทบัญญัติมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย การทำหนังสือสัญญาที่มีผลเปลี่ยนแปลงอาณาเขตหรือกระทบต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างกว้างขวาง จำเป็นต้องผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภาเสียก่อน หากระบุตัวเลขร้อยละ 19 ลงไปในตอนนี้ ย่อมหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องเปิดเผยรายการสินค้าและเงื่อนไขที่ไทยต้องยอมแลก ซึ่งจะจุดชนวนความไม่พอใจจากกลุ่มเกษตรกร ผู้ประกอบการรายย่อย และภาคประชาสังคมทันที

ในขณะที่ฝั่งทำเนียบขาว ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ก็แบกรับแรงกดดันมหาศาลจากฐานเสียงทางการเมืองและกลุ่มผลประโยชน์ภายในสหรัฐฯ ที่จับตามองอย่างใกล้ชิดว่านโยบายการค้าต่างตอบแทนต้องสร้างผลประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมและวัดผลได้ให้แก่ผู้ผลิตอเมริกัน สำหรับรัฐบาลวอชิงตัน เพดานภาษีร้อยละ 19 ไม่ใช่ของขวัญที่มอบให้เปล่า แต่คือเครื่องมือต่อรองที่มีค่าที่สุด ตราบใดที่ร่างความตกลงการค้าต่างตอบแทนฉบับสมบูรณ์ยังอยู่ในขั้นตอนการตรวจสอบถ้อยคำทางกฎหมาย ซึ่งต้องใช้เวลาอีกหนึ่งถึงสองเดือน สหรัฐฯ ไม่มีวันยอมปล่อยตัวเลขภาษีลงไปในเอกสารเพื่อผูกมัดตัวเองก่อนเวลาอันควร

 

การเก็บตัวเลขร้อยละ 19 ไว้ในมือโดยไม่บันทึกลงในแถลงการณ์ร่วม คือการถือไพ่เหนือกว่าในเกมเจรจาของสหรัฐอเมริกา วอชิงตันใช้เพดานภาษีนี้เป็นหลักประกันเพื่อบีบให้ฝ่ายไทยต้องปฏิบัติตามข้อเรียกร้องทั้ง 5 ด้านอย่างครบถ้วนและไม่บิดพลิ้ว ไม่ว่าจะเป็นการเปิดตลาดสินค้าเกษตรและเนื้อสัตว์จากสหรัฐฯ การยกระดับมาตรฐานกฎหมายแรงงาน การปราบปรามการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาอย่างเข้มงวด การกำหนดกติกาการค้าดิจิทัล และการผ่อนปรนสัดส่วนการถือหุ้นของต่างชาติในกิจการโทรคมนาคม หากกระบวนการภายในของไทยเกิดความล่าช้า หรือรัฐสภาไทยตัดทอนเงื่อนไขบางข้อออกในชั้นการพิจารณา สหรัฐฯ ก็ยังมีความชอบธรรมเต็มที่ในการทบทวนหรือดึงเพดานภาษีร้อยละ 19 กลับคืน โดยไม่ถือว่าเป็นการฉีกคำมั่นสัญญาในแถลงการณ์ร่วม

 

เมื่อต่างฝ่ายต่างมีข้อจำกัดที่ขยับตัวลำบาก เวทีลงนามที่กรุงมะนิลาจึงถูกออกแบบให้เป็นฉากละครทางการทูตที่ลงตัวที่สุดสำหรับทั้งสองรัฐบาล การยืนเคียงข้างผู้นำมหาอำนาจและจรดปากกาลงนามในแถลงการณ์ยืนยันการบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญ ช่วยให้ผู้นำไทยสามารถกลับบ้านพร้อมภาพลักษณ์ของความคืบหน้าทางการทูต สามารถสื่อสารกับนักลงทุนได้ว่าทุกอย่างยังเดินหน้าตามกรอบที่วางไว้ ขณะเดียวกัน การละเว้นตัวเลขร้อยละ 19 และรายละเอียดการเปิดตลาดไว้ในเงามืด ก็ช่วยซื้อเวลาอันมีค่าให้รัฐบาลไทยมีพื้นที่หายใจในการบริหารจัดการแรงเสียดทานทางการเมืองและเตรียมความพร้อมก่อนนำร่างความตกลงฉบับเต็มเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภา

 

เกมการทูตครั้งนี้สะท้อนสัจธรรมของการเจรจาระหว่างประเทศได้อย่างชัดเจนว่า ในยามที่อำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจไม่สมดุล ผู้นำประเทศขนาดกลางย่อมต้องใช้ศิลปะแห่งความคลุมเครือเพื่อประคองสถานการณ์ ส่วนประเทศมหาอำนาจย่อมใช้ความชัดเจนที่ถูกหน่วงเวลาไว้เป็นเครื่องมือควบคุมเกมจนถึงวินาทีสุดท้ายของการให้สัตยาบัน บทพิสูจน์ที่แท้จริงของรัฐบาลไทยจึงไม่ได้อยู่ที่ภาพความสำเร็จที่กรุงมะนิลา แต่อยู่ที่ความสามารถในการบริหารจัดการผลกระทบภายในประเทศ เมื่อความจริงทั้งหมดของตัวเลขร้อยละ 19 ถูกเปิดเผยต่อสาธารณชนในวันที่สนธิสัญญาฉบับสมบูรณ์เดินทางมาถึง
 

ข่าวล่าสุด