เศรษฐีฝรั่งเศสแห่ถอนลูกออกโรงเรียนรัฐ! ปมบำนาญดูดงบ-ครูหยุดงานป่วน

สำนักข่าวรอยเตอร์ (Reuters) รายงานวิเคราะห์สถานการณ์ความวุ่นวายทางการศึกษาในประเทศฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2569 ซึ่งเป็นชนวนเหตุให้เกิดการประท้วงและจลาจลของกลุ่มนักเรียนมัธยมทั่วประเทศว่า ปัญหาความไม่พอใจในระบบโรงเรียนรัฐบาลเริ่มลุกลามจากย่านชานเมืองทางตอนเหนือของกรุงปารีส ก่อนจะกลายเป็นความขัดแย้งระดับชาติ ผู้ปกครองจำนวนมากหมดศรัทธาต่อระบบการศึกษาของรัฐบาลที่เคยได้ชื่อว่าเป็นเสาหลักของประเทศ โดยพบว่าโรงเรียนรัฐบาลระดับมัธยมศึกษาไม่สามารถจัดหาครูสอนได้เกือบ 10% ของชั่วโมงการเรียนการสอน หรือคิดเป็นเกือบครึ่งวันต่อสัปดาห์ เนื่องจากปัญหาครูลาหยุดและไม่มีครูสอนทดแทน

 

ความบกพร่องสะสมทำให้ระดับคะแนนคณิตศาสตร์และการอ่านของเด็กวัย 15 ปีในฝรั่งเศสจากการทดสอบ PISA ตกต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์ ขณะที่อาคารเรียน 10%-20% ทั่วประเทศอยู่ในสภาพทรุดโทรมอย่างหนัก สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้กลุ่มครอบครัวที่มีฐานะร่ำรวย พากันย้ายลูกหลานออกจากโรงเรียนรัฐไปเข้าโรงเรียนเอกชน (ส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนคาทอลิกภายใต้สัญญาคู่ขนานกับรัฐ) โดยผลสำรวจระบุว่า สัดส่วนของนักเรียนที่มาจากครอบครัว "ได้เปรียบทางเศรษฐกิจอย่างมาก" ในโรงเรียนเอกชนพุ่งสูงขึ้นถึง 40.2% จากเดิมที่มีเพียง 26.4% ในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา

บรรดาผู้เชี่ยวชาญและนักเศรษฐศาสตร์ระบุว่า สาเหตุสำคัญที่รัฐบาลฝรั่งเศสไม่สามารถยกระดับการศึกษาได้ เกิดจากภาระ "งบประมาณบำนาญ" ของผู้สูงอายุและอดีตครูที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างมหาศาล โดยงบประมาณด้านการศึกษาปี 2027 อยู่ที่ 6.4 แสนล้านยูโร (ราว 2.37 ล้านล้านบาท) แต่งบบำนาญครูกลับดึงเงินไปเพิ่มอีกถึง 28% ของงบดังกล่าว ขณะที่งบบำนาญรวมของประเทศพุ่งแตะ 4.36 แสนล้านยูโร หรือคิดเป็น 14% ของ GDP ซึ่งเติบโตเร็วกว่างบประมาณการพัฒนาด้านอื่นๆ ทั้งหมด

 

พอล ครุกแมน (Paul Krugman) นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล ระบุผ่านบทวิเคราะห์ว่า ฝรั่งเศสกำลังจัดสรรอุดหนุนเงินก้อนโตให้กับกลุ่มคนผู้สูงอายุโดยแลกกับอนาคตของเด็กและเยาวชน ส่งผลให้เงินเดือนครูแรกบรรจุต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของ OECD จนนำไปสู่ความกดดันและการนัดหยุดงานประท้วงซ้ำซาก ด้านนักสังคมวิทยาชี้ว่า ภาพจำเมื่อ 50 ปีก่อนที่คนเก่งจะมุ่งเข้าโรงเรียนรัฐได้เปลี่ยนไปแล้ว โดยโรงเรียนเอกชนกลายเป็นทางเลือกหลักในการสร้างโอกาสให้ลูกหลาน แม้ผู้ปกครองหลายรายจะต้องเสียค่าใช้จ่ายเฉลี่ยสูงถึงเดือนละเกือบ 200 ยูโรก็ตาม