จากใจ “กรมอุตุฯ” อาจไม่หวือหวา ถูกใจ เหมือนเพจดัง แต่เน้นเฝ้าระวัง ไม่ตื่นตระหนก

จากประเด็นดรามา ระหว่างเพจออนไลน์ด้านฝนฟ้าอากาศ และกรมอุตุนิยมวิทยา เรื่อง ฝนตกหนักถึงหนักมากในช่วง 23-27 ก.ย. 2569 โดยเกิดเป็นกระแสไวรัลในโลกออนไลน์ เมื่อกรมอุตุฯ ในฐานะหน่วยงานหลักที่ทำหน้าที่พยากรณ์อากาศ ออกมาโต้ข้อมูลของเพจดังกล่าวว่า เป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อนเกินจริง และนำมาสู่ความตื่นตระหนกของสังคม

 

ล่าสุด (23 ก.ย. 2569) รายการคมชัดลึก ทางเนชั่นทีวี หมายเลข 22 ได้สัมภาษณ์ นายสุรพงษ์ สารปะ ผอ.กองพยากรณ์อากาศ และรองโฆษก กรมอุตุนิยมวิทยา พร้อมด้วย รศ.ดร.เสรี ศุภราทิตย์ รองประธานกรรมการมูลนิธิสภาเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ เพื่อทำความเข้าใจถึงการทำหน้าที่ การแจ้งเตือนภัย ฝนฟ้าอากาศ ท่ามกลางความคาดหวังของสังคม

“ฝนพันปี ฝนร้อยปี” เป็นแค่ภาษาพูด ผอ.สุรพงษ์ กล่าว เพราะ ข้อมูลที่กรมอุตุฯ สำรวจและเก็บรวบรวมนั้นมีไม่ถึงร้อยปีอยู่แล้ว แต่สามารถใช้หลักทางด้านอุทกศาสตร์ ชลประทาน คำนวณ “ความน่าจะเป็น” ว่าถ้าใน 150 ปี ฝนและปริมาณน้ำเป็นอย่างไร 300 ปี ก็มีการคาดการณ์ไปข้างหน้าเรื่อยๆ ความขัดแย้งมันเริ่มจากตรงนี้

 

 

เพราะ โดยทั่วไปประกาศแจ้งเตือนของกรมอุตุฯ มีล่วงหน้า 4-5 วันเป็นปกติ เมื่อเพจออนไลน์บอกว่าฝนพันปี เราก็ต้องชี้แจงว่า “ไม่ใช่” จึงนำมาสู่ความขัดแย้ง เราไม่ได้ปฏิเสธว่าฝนตกหนัก ไม่มีจริง มีจริง น้ำท่วมนั้น มีแน่นอน ซึ่งเรามีการแจ้งเตือน เฝ้าระวังตลอดอยู่ตลอด

 

สอดคล้องกับ รศ.ดร.เสรี ที่ระบุว่า การอ้างอิงฝนในรอบต่างๆ  เป็นอะไรที่ต้องระมัดระวัง ต้องตั้งคำถามว่า เอาข้อมูลมาจากไหน เป็นไปไม่ได้เลยที่จะมาบอก ฝน 500 – 1,000 ปี เพราะ เราต้องมีข้อมูลฝน ณ สถานีนั้นๆ ในอดีต แล้วนำมาประมวลผล เพจต่างๆ ที่อยู่ๆ มานำเสนอ จะเอาข้อมูลนั้นมาจากไหน

“การบอกว่าฝนพันปีก็ไม่น่าเชื่อถือแล้ว เพราะ จริงๆ เรามีสถิติข้อมูลถึงพันปีหรือ”

รศ.ดร.เสรี แสดงความเห็นว่า การแจ้งเตือนฝนที่จะตกในอนาคต ต้องสื่อสารในแง่ “บริหารความเสี่ยง” ถ้าบอกว่ามีโอกาสตกปริมาณนี้ ก็ต้องบอก % โอกาสที่จะเกิดด้วยว่ามากน้อยเพียงใด เพราะ ทุกคนสามารถพูดได้หมด ว่าฝนตกหนัก แต่ความหนักนั้น มันเท่าไหร่กันแน่ ไม่มีใครคาดการณ์ได้แบบ 100% ไม่มีใครแม่นในเรื่องนี้ แต่เราจะคาดการณ์บนความเสี่ยงเท่าไหร่ ที่จะเกิด คาดการณ์ก่อนเหตุการณ์จะมา เลวร้ายที่สุดเป็นแบบนี้ และโอกาสมากสุดเป็นแบบนี้ เท่านั้น

 

 

“สังคมไทย ต้องการอย่างเดียวว่าท่วมไม่ท่วม แต่พอบอกโอกาสจะท่วม 5% ก็ถามอีกว่า ทำไมต้องบอกแบบนั้น ไม่บอกให้ชัดๆ เลย มันเป็นเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจ แต่พอเวลาซื้อหวยซื้อเลยแม้มีโอกาสน้อยมาก” รศ.ดร.เสรี กล่าว

 

ด้าน นายสุรพงษ์ กล่าวว่า วิธีการประเมิน การแจ้งเตือน เมื่อมีฝนลงมาตรงๆ กรมอุตุฯ แจ้งเตือนน้ำป่าไหลหลาก ท่วมฉับพลันอยู่แล้ว แต่พอประเมิน 3 ชั่วโมงข้างหน้า 1 วันข้างหน้า มันต้องมาทำฉากทัศน์ ถ้าฝนมา 300 แปลงมวลน้ำขนาดเท่าไหร่ พื้นที่ไหนท่วม พื้นที่ไหนอพยพ ตรงไหนอยู่ได้ และมีแผนว่าใครจะไปตรงไหน มันต้องมาพร้อมกัน

 

“ปัจจุบัน มีเรื่องแบบจำลอง ออนไลน์ อยู่ในสื่อเยอะมาก ทุกคนอยากให้คนสนใจตัวเองที่สุด และวิธีที่เล่นง่ายที่สุด คือ ข่าวฝนฟ้าอากาศ มันใกล้ตัว ส่วนกรมอุตุฯ เราเป็น benchmark (มาตรฐาน)...”

 

ช่วงหนึ่ง นายสุรพงษ์ เปิดใจว่า อาจจะเป็นอะไรที่ไม่ถูกใจคน เพราะ คนอยากรู้เลย ฝนจะตกไหม หนักแค่ไหน อยากได้หวือหวา กระแทกใจ แต่เราทำไม่ได้

 

รศ.ดร.เสรี จึงพูดสวนขึ้นมาว่า “เพราะ เพลย์เซฟ ไง”

 

ทำให้ นายสุรพงษ์ กล่าวต่อว่า ถ้าตนพูดแบบเพจนี้ คือ ฝนตกน้ำท่วม ดินฟ้าถล่ม มาติดตามดูเพจกรมอุตุฯ ไว้นะ ตนจะโดนตั้งกรรมการสอบฯ แน่นอน และโดนย้ายภายใน 24 ชม. เพราะมันสร้างความตระหนกให้สังคม และอย่าลืมว่าเราไม่ได้ทำงานคนเดียว

 

 

รศ.ดร.เสรี เสนอแนะว่า เข้าใจว่าเป็นเรื่องยากที่หน่วยงานราชการจะสื่อสารอะไรในลักษณะฟันธงแบบนั้น แต่ก็สามารถบอกได้ว่าความรุนแรงระดับนี้ มีโอกาสกี่เปอร์เซนต์ เพื่อทำให้สังคมรับทราบข้อมูลแบบเปรียบเทียบมากขึ้น ต้องละเอียดในการให้ข้อมูลมากขึ้น