ข่าว
08 ก.ย. 2569 | natthanan_chu
สืบสวนความจริง! ไขปมร้อน Data Center ไทยได้อะไร? กติกาตามทันหรือยัง? รัฐขีดเส้นตายวางกติกากลาง "คุมน้ำ-ไฟ-สิ่งแวดล้อม" ป้องกันนายทุนเอาเปรียบและไม่ผลักภาระให้ประชาชน
KEY
POINTS
8 กันยายน 2569 รายการ "สืบสวนความจริง" เกาะติดปม Data Center กำลังเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล เบื้องหลังคือเซิร์ฟเวอร์ที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ใช้ทั้งไฟฟ้า น้ำ และระบบหล่อเย็นจำนวนมาก เมื่อการลงทุนในไทยขยายตัวอย่างรวดเร็ว สิ่งที่ต้องตามมาไม่ใช่เพียงเม็ดเงินลงทุน แต่คือกติกาที่ชัดเจนว่า Data Center ควรตั้งที่ไหน ใช้ทรัพยากรได้เท่าไร และใครต้องรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดขึ้น
หนึ่งในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง คือ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หรือ สผ. เพราะมีหน้าที่เสนอแนะนโยบายและมาตรการด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงระบบการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA ภายใต้กฎหมายปัจจุบัน Data Center ไม่ได้ต้องทำ EIA ทุกโครงการ แต่พิจารณาตามประเภทและขนาดว่าเข้าข่ายตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ โจทย์จึงไม่ใช่แค่ว่า Data Center ต้องทำ EIA หรือไม่ แต่ต้องประเมินผลกระทบจริง โดยเฉพาะเมื่อหลายโครงการกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่เดียวกัน
นายศุภณัฐ มีนชัยนันท์ สส.พรรคประชาชน เห็นว่า รัฐบาลต้องเร่งวางกติกา Data Center ให้ชัดเจน หลังการลงทุนขยายตัวไปแล้วจำนวนมาก ปัญหาพื้นฐานคือ ไทยยังไม่มีนิยาม Data Center ที่ชัดเจน ทำให้การกำกับดูแลกระจายอยู่หลายหน่วยงาน ตั้งแต่อาคาร ผังเมือง น้ำ ไฟฟ้า สิ่งแวดล้อม ไปจนถึงระบบสำรองพลังงาน นี่จึงเป็นช่องว่างสำคัญ เพราะรัฐยังต้องกำหนดให้ชัดว่ากิจการใดเข้าข่าย Data Center และแต่ละขนาดควรถูกกำกับในระดับใด
นายส่งศักดิ์ ฉัตรชูสกุล กรรมการบริหารพรรคเศรษฐกิจ อธิบายว่า ผลกระทบของ Data Center ไม่ได้อยู่ที่ตัวอาคาร แต่อยู่ที่ระบบภายใน เพราะเซิร์ฟเวอร์ต้องทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ใช้ไฟต่อเนื่องและสร้างความร้อนสูง ข้อมูลเหล่านี้จึงต้องถูกประเมินก่อนอนุญาตโครงการ เมื่อ Data Center ไม่ได้เข้ามาเพียงไม่กี่แห่ง แต่เกิดขึ้นพร้อมกันจำนวนมาก การประเมินจึงต้องมองทั้งพื้นที่ ไม่ใช่แค่รายโครงการ ว่าไฟและน้ำเพียงพอหรือไม่ และกระทบผู้ใช้เดิมแค่ไหน จึงมีข้อเสนอว่า ไทยควรมี Power and Water Map กำหนดตั้งแต่ต้นว่า พื้นที่ใดรองรับ Data Center ได้มากน้อยเพียงใด แทนการอนุมัติทีละโครงการ แล้วค่อยประเมินผลกระทบภายหลัง
นายส่งศักดิ์ ฉัตรชูสกุล กรรมการบริหารพรรคเศรษฐกิจ อธิบาย ผลกระทบของ Data Center
ข้อสังเกตคือ กลไกกำกับ Data Center เกิดขึ้นหลังการลงทุนขยายตัวไปแล้วระยะหนึ่ง ขณะที่รัฐเร่งส่งเสริม Data Center และ Cloud เข้าประเทศ แต่การอนุญาตยังแยกอยู่หลายหน่วยงาน รัฐบาลจึงตั้งคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการ Data Center เพื่อรวบรวมการกำกับดูแลให้เป็นระบบเดียวกัน สิ่งที่ต้องติดตามจึงไม่ใช่แค่ว่า ไทยจะดึง Data Center เข้ามาได้อีกกี่โครงการ แต่สิทธิประโยชน์ที่รัฐให้ไป จะสร้างผลตอบแทนกลับมาแค่ไหน ทั้งการจ้างงาน ถ่ายทอดเทคโนโลยี พัฒนาบุคลากร และโอกาสให้คนไทยเข้าถึง Cloud และ AI เพราะหากไทยเป็นเพียงที่ตั้งเซิร์ฟเวอร์ แต่ต้องใช้ทั้งที่ดิน น้ำ และไฟฟ้าของประเทศ ความคุ้มค่าที่ไทยจะได้รับ จึงต้องถูกประเมินควบคู่กับมูลค่าการลงทุน
ล่าสุด เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2569 คณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการ Data Center ได้ประชุมเป็นครั้งแรก หลังจากที่ไทยยังไม่มียุทธศาสตร์กำกับดูแลในภาพรวม และการอนุญาตกระจายอยู่หลายหน่วยงาน การประชุมครั้งนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการวางยุทธศาสตร์และมาตรฐานกลาง เพื่อกำกับ Data Center ให้เป็นระบบเดียวกัน
ข้อมูลจากหน่วยงานรัฐ พบว่า Data Center เปิดดำเนินการแล้ว 35 โครงการ ในจำนวนนี้ผ่าน BOI 11 โครงการ อยู่ระหว่างก่อสร้าง 49 โครงการ และรอพิจารณาหรือแสดงความสนใจอีก 117 โครงการ เท่ากับว่า เฉพาะโครงการที่กำลังก่อสร้างและรอพิจารณามีมากถึง 166 โครงการ บอร์ดจึงให้ชะลอการดำเนินการที่เกี่ยวข้อง ระหว่างจัดทำหลักเกณฑ์ใหม่ พร้อมตั้งคณะอนุกรรมการ 4 ด้าน ครอบคลุมเศรษฐกิจ โครงสร้างพื้นฐานทั้งน้ำ-ไฟ พื้นที่และอาคาร รวมถึงสิ่งแวดล้อม เพื่อวางมาตรฐานกำกับ Data Center ให้เป็นระบบเดียวกัน
การประชุมบอร์ด Data Center ครั้งแรก จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการวางกติกาที่ไทยยังขาดอยู่ แต่จากนี้ต้องติดตามว่า มาตรฐานใหม่จะกำหนดเรื่องน้ำ ไฟ พื้นที่ตั้ง และการเปิดเผยข้อมูลของแต่ละโครงการได้ชัดเจนแค่ไหน รวมถึงโครงการที่ดำเนินการไปแล้วจะต้องปรับตัวอย่างไร
เพราะเมื่อประเทศไทยใช้ทั้งที่ดิน น้ำ ไฟฟ้า และสิทธิประโยชน์ทางการลงทุนรองรับธุรกิจขนาดใหญ่ สิ่งที่ต้องตอบให้ได้คือ ประเทศไทยจะได้อะไรกลับมา นอกเหนือจากตัวเลขเม็ดเงินลงทุน โจทย์จึงไม่ใช่ว่าจะรับหรือไม่รับ Data Center แต่คือจะวางกติกาอย่างไร ให้การลงทุนเดินหน้าได้ โดยไม่ผลักต้นทุนด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมไปให้ประชาชน และทำให้โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้สร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยได้จริง
โชฏิมา จันทร์คง "สืบสวนความจริง" NationTV22
